Journalisme 3.0

De nieuwe onervaren burgemeester van Rome Virginia Raggi heeft grote schoonmaak beloofd. Weg met de oude politiek, weg met corruptie, een opgeruimde stad. Ze presenteert zich bovendien graag als het meisje van hiernaast.’’Ik woon in de periferie en ken de problemen”. En ze is moeder van een zoontje. Na zes weken is de totale paniek toegeslagen. Haar wethouder van milieu blijkt de afgelopen 12 jaar grote sommen opgestreken te hebben bij de AMA, de organisatie die letterlijk een grote puinhoop heeft gemaakt van Rome. En Virginia zelf? Die leest voor en praat niet. Nadat ze haar programma van 45 pagina’s monotoon en zonder ook maar een keer op te kijken had opgelepeld voor de gemeenteraad, wilde die daarover discussiëren. Maar Raggi had de vergadering al verlaten, naar huis naar haar zoontje. En nu is ze boos. Er is een foto publiceerd terwijl ze thuis in pyama op het balkon een kleedje klopt. Zij noemt het journalisme 3.0. Ik ook, want dit is echt nieuws. De burgemeester van Rome vindt het belangrijker om thuis de boel aan kant te hebben dan de bezem door de eeuwige stad te halen.

Geluk is geen app

Paus Franciscus laat zich erop voorstaan dat hij geen laptop, geen tablet en geen smartphone gebruikt. Nergens voor nodig. Dat wil niet zeggen dat hij wereldvreemd is. Hj weet precies hoe hij de taal van de kerk kan vormgeven in herkenbare beelden voor de digitale generatie. “Gebruik het evangelie als je navigatiesysteem voor de wegen van het leven”, zei hij tegen zijn miljoenenpubliek op de wereldjongerendagen in Krakau. Natuurlijk sprak hij over de afschuwelijke moord op de 86-jarige priester in Normandië eerder die week. En drukte de jongeren op het hart positief te blijven:  “Verslagenheid is een virus dat alles blokkeert.” Ook voor de digitale generatie blijft het hard werken, want ‘geluk is geen app die je kunt downloaden’.

Romeinse portretten

Als Pieter Walraven vanuit zijn studio in Rome de stad intrekt, ziet hij overal portretten. De doden in reliëf op de Romeinse graven langs de via Appia Antica. De beeltenis van kardinaal Anchier op zijn graftombe in de Santa Prassede. Of de krantenfoto  van een anoniem vrouwenkopje uit de eerste eeuw voor Christus dat recent werd gevonden bij graafwerkzaamheden. Deze beeltenissen vormen een bron voor de schilderijen van portretten. Herdenkingsportretten, die bekende of onbekende figuren uit duizenden jaren geschiedenis een gezicht geven. “Door deze mensen af te beelden, wek je ze op uit de dood”. Tot en met 1 mei exposeert hij Romeinse portretten uit de periode 2002-2014 in de Synagoge in Buren. www.synagogeburen.nl/site/pieter-walraven

Ben niet bang

Vijf dagen na de aanslagen in Brussel verzamelden enkele honderdduizenden mensen zich op en rond de Sint Pieter in Rome voor de paasgroet Urbi et Orbi. Onmogelijk iedereen in de openbare ruimte te controleren, een geschikt doelwit voor een gemakzuchtige terrorist. Paus Franciscus heeft lef. Fier rechtop in zijn pausmobiel doorkruiste hij zegenend het plein en nam ook de grote toegangsweg nog snel mee. “Ben niet bang”, schalde even later vanaf het balkon over stad en land. Dezelfde frase spreekt ook de Engel tegen de vrouwen die op paaszondag het graf van Jezus leeg aantreffen. Pasolini gebruikt dit fragment in zijn film ‘Il vangelo secondo Matteo’. Om daarna te eindigen met de meest troostende woorden uit de bijbel en filmgeschiedenis: “Ik ben met jullie, alle dagen, tot aan de voltooiing van deze wereld.” Bekijk hier Urbi et Orbi Pasen 2016

Olio extra vergine DOP

Wij halen onze vijf liter blikken olie tijdens de oogst in november bij het consortium in Palombara Sabina. Boeren rijden af en aan met hun waar. Het product van hard werken en bidden voor een goede oogst.  In enorme kratten liggen de olijven klaar voor de pers, met de naam van de boer erop. De weg terug naar Rome leidt door olijfgaarden, alles ademt olie. Wie niet direct bij de producent koopt, kan varen op het keurmerk DOP. Dan voldoet een product aan nauw omschreven kwaliteitskenmerken.

Sjoemelolie

Zeven grote producenten verkopen olijfolie van lage kwaliteit voor Italiaanse ‘extra vergine’. Dat bleek uit een onderzoek door de Italiaanse justitie. Bijna alle onderzochte merken die van fraude worden beticht, zijn ook in Nederlandse supermarkten te koop. In Italië haastten de producenten van goede olie zich om uit te leggen dat hun product niets te maken heeft met deze sjoemelolie.  “Voor die prijs kun je geen ‘extra vergine’ maken.” In Italië zijn arrestaties verricht in deze sjoemeloliezaak. Wij belden in Nederland  met de Voedsel en Waren Autoriteit. Wat doen ze eraan? We hebben tot op heden geen antwoord. De olie blijft gewoon in de schappen, want de voedselveiligheid is niet in het geding.

Denkbaar landschap

De landschappen van Pieter Walraven tonen geen tafereeltjes van de ruïnes van Rome, op een paar passen van zijn studio. Een inspiratiebron vormt het Rijnlandschap bij het Zwarte Woud dat hij op zijn autoreis tussen Nederland en Rome vaak fotografeerde. Walraven vindt het interessant zijn werken juist in Purmerend te tonen: “Het Noord-Hollands landschap is heel karakteristiek, zoiets vind je nergens ter wereld. ‘Denkbaar landschap’ gaat de confrontatie aan met het oerhollandse karakter van de omgeving. “ De landschappen zijn geconstrueerd. Uit vorm, kleur en woorden. De letters maken zich los van de betekenis en vormen bouwstenen. In een expressionistische schilderwijze. De teksten gaan over de schepping, zoals Psalm 104. Tot en met 16 augustus in Museum Waterland.

Sacro GRA bekroond met Gouden Leeuw

Il vostro GRA vince il leone d’oro. Dat stond op de matrixborden van de Grande Raccordo Anulare (GRA), de grote ringweg rond Rome. Vlak na de oorlog ontworpen door ingenieuw Eugenio Gra, naar wie de weg werd vernoemd. Met zijn 68 km, 42 op- en afritten, 58 miljoen auto’s per jaar doorsnijdt hij het landschap rond Rome, soms door stedelijk gebied, dan weer langs heuvels met schapen of duikend onder de Via Appia. Gianfranco Rosi maakte een documentaire over deze weg waaraan in zijn woorden drie miljoen mensen wonen: de Romeinen. Het werd de tegenhanger van La grande bellezza. Daarin staat het centrum, de rijkdom en de macht van Roma caput mundi centraal. Rosi’s film gaat over de periferie: prostituees in een camper, een palingvisser, een ambulancebroeder die regelmatig de GRA op moet om te assisteren bij een ongeluk. De film won in 2013 de Gouden leeuw op het filmfestival van Venetië.

Aan de blonde Tiber

De locatie voor menig film van de grote naoorlogse Italiaanse regisseurs. Visconti draaide in het restaurant Bellissima, Bertolucci regisseerde er zijn eerste film La commare secca (foto). Pasolini at er regelmatig, was er ook op de avond voor hij werd vermoord. Een bijzondere plek, trattoria Al biondo Tevere. Si mangia bene, de typische Romeinse keuken. De ingang ligt aan de drukke Via Ostiense. Het terras aan de achterkant is verrassend stil, groen en beneden kronkelt de geelblonde Tiber. Aan de overkant wonen nomadi, zoals op veel rafelranden in Rome. In het vroege voorjaar als de bomen nog kaal zijn, kun je het goed zien. Een vrouw doet de was in de rivier. Zoals op een schilderij van een van de talloze kunstenaars uit het noorden die vanaf de 17e eeuw naar Rome trokken en behalve de ruïnes ook het kleurige volksleven van de Romeinse campagna vastlegden.

La grande bellezza

Regisseur Paolo Sorrentino heeft heel Italië en de wereld aan zijn voeten met La grande bellezza. Felliniaans. Het La dolce vita van de 21e eeuw. De Romeinen zelf waren gereserveerd. Blijkbaar appelleert de film aan een beeld en gevoel van Rome dat buitenstaanders verleidt, maar dat de Romeinen zelf niet herkennen of waarderen. Nu de film Italië een Oscar heeft bezorgd, kijken de inwoners van de stad met frisse blik. Sorrentino is tot ereburger benoemd. En zeg nu zelf. De hoofdrol was dan wel weg gelegd voor een Napolitaan, Toni Servillo, maar naast hem schitteren Romeinse topacteurs als Carlo Verdone en Sabrina Ferilli. Het toerisme spint er garen bij. De eerste The great beauty tours zijn al volgeboekt. Op de foto: Toni Servillo met uitzicht op Colosseo en Vittoriano.

Orecchiette e broccolo

De Universiteit van Wageningen gaat er prat op een pasta te hebben ontwikkeld met broccoli. Zonder de smaak, maar met alle voedzame elementen van de groente. Kinderen die geen broccoli lusten, kun je zo toch van alle voedingswaarde voorzien. Slim of juist heel dom? Dit is puur gedacht vanuit de techniek. Je ontneemt kinderen de rijkdom van goed, goedkoop en vooral smakelijk eten. Smaak én textuur: de zachte pasta gecombineerd met het romige van de in olie gebakken en uiteengevallen stronkjes, de beet van de roosjes en het zilte van de pecorino. Daarom peuzelen Italiaanse driejarigen altijd vol genot hun pastabordje leeg.

Monuments men

Op de urn uit een Etruskisch graf is Enomao afgebeeld. Zijn dochter was verliefd op de vijand Pelope en verraadde haar vader. Hij moest het met de dood bekopen. Deze urn is tot 16 maart te zien op ‘Memorie ritrovati’ in het Quirinale, het presidentieel paleis in Rome. Een tentoonstelling van gestolen kunstwerken die zijn opgespoord door een speciale afdeling van de Carabinieri. Bijna elk jaar organiseert de president deze exposities. Om de Carabinieri te eren én om te vieren dat het erfgoed weer thuis is. In 2007 zagen we werken die via criminelen en malafide kunsthandelaars in Amerikaanse musea waren beland. En die ze weigerden terug te geven. Tot ze gedwongen werden, na jaren diplomatieke onderhandelingen.

Pelgrimage II 7 en 8 september


Inspiratie voor Pelgrimage II was de erudiete discussie tussen Jezus en de duivel, nadat de eerste zich veertig dagen had teruggetrokken in de woestijn om te vasten en mediteren. Jezus citeert uit Deuteronomium: “Hij wilde u laten beseffen dat de mens niet leeft van brood alleen …” Walraven: “Elke ochtend koop ik brood bij de bakker, een mooi rond brood. En elke ochtend geniet ik van de geur en van de mooie vorm. Ik had al vaak schetsjes gemaakt van brood toen ik de zin oppakte en met de broodserie begon.” Meer informatie op www.pieterwalraven.eu.

Jaar van de tolerantie

Zevenhonderd jaar geleden bekeerde keizer Constantijn zich tot het Christendom. Hij kondigde meteen godsdienstvrijheid af voor het Romeinse Rijk. Daarmee legde hij een belangrijke pijler voor vrede en samenwerking, waar we ook nu in Europa nog op voortbouwen. Ter gelegenheid is de tentoonstelling Costantino 313 d. Chr. gemaakt. Deze was eerder in Milaan en is nog tot 15 september in dit jaar van de tolerantie te zien in het Colosseum in Rome.

Niet te communiceren

Tasjesroof, auto’s en motoren die voetgangers de schrik op het lijf jagen, drugshandel, hondenpoep en andere rotzooi op straat, illegale drankverkoop en terrasjes op de mooiste plekjes van de stad, naaiateliers die de sociale premies ontduiken, luidruchtig en agressief uitgangspubliek. Rome wil het verval aanpakken. Maar van alle problemen waarmee Rome kampt, heeft het gezag het nu juist gemunt op een groepje van veertig mannen die verkleed als Centurion bij het Colosseum toeristen verleiden met hen op de foto te gaan. Natuurlijk betaalt de toerist veel te veel voor zo’n foto. Nou en? Aan de Roimeinen is het niet uit te leggen. Beleid dat je niet kunt uitleggen, is geen beleid.

Vertrouwen werkt!

Professionals kunnen zich wijden aan hun vak als zij vertrouwen ervaren. Dan halen zij voldoening uit hun werk, voelen zij erkenning en presteren ze beter. Werken aan vertrouwen vergt aandacht voor de harde en zachte kanten van organiseren. Pauline Voortman promoveerde onlangs op ‘vertrouwen werkt’. Meer informatie: www.trustworks.nl. Pauline Voortman (op de foto rechts) op de expositie Pelgrimage I van Pieter Walraven (links op de foto).

Expositie: Pelgrimage I

7 en 8 juli 2012 exposeert Pieter Walraven onder de titel ‘Pelgrimage I’ schilderijen, tekeningen en objecten in place2be op KNSM-eiland in Amsterdam. Gemaakt in de periode juli 2011 – juni 2012. Het werk is een verbeelding van regels uit Psalm 23. Een pelgrimslied over de stem die leidt en de staf die beschermt. Letters, woorden, figuratieve elementen en abstracte vormen zijn het uitgangspunt. De kop van de herdersstaf lijkt op een labyrint, universeel symbool voor een queeste. Net zo weerspiegelt het schilderproces de wandeltocht van de pelgrim naar het heiligdom. Een zoektocht langs vormen en kleuren die leidt tot het schilderij. In een brede verfstreek, vol vorm en kleur, krijgt het schilderij zijn betekenis. De pelgrimage is een wandeltocht die verdieping aanbrengt. Langs symbolen, woorden en kleuren door de schilderkunst. Pieter Walraven woont en werkt afwisselend in Nederland en Rome. Zijn werk is geïnspireerd door bijvoorbeeld een foto in de krant, een mozaïekvloer in een kerk of een Romeins beeld. Van 13.00-20.00 uur en op afspraak

Het veegkarretje

Wat een klus om de brieven door de versmalde opening van de brievenbus te proppen. De post kun je tegen het eind van het jaar nog kwijt, glas en papier moet je noodgedwongen opsparen. Bakken en containers zijn met het oog op vuurwerk al van straat gehaald. Den Haag is weer hufterproof. Neem dan het veegkarretje in onze Romeinse buurt. Als een braaf hondje aangelijnd aan de lantaarnpaal. Elke ochtend neemt de straatveger haar mee op zijn rondje en parkeert haar dan weer keurig op de vaste plek. Geen zwerver, jolige student, grappige toerist die het in zijn hoofd haalt er een vinger naar uit te steken. Net als de terrasstoelen van de bar. Die blijven na sluitingstijd gewoon buiten staan, worden niet eens aan de ketting gelegd en staan er de volgende ochtend nog. Rome is een stad vol problemen, vuil, graffiti en vandalisme. Maar wat bij ons vanzelfsprekend de lucht in zou vliegen, blijft daar ongedeerd.

Antieke stad onder de wijngaarden

Veel klanten van Vesuvio dronken al eens de witte Satrico van wijnhuis Casale del Giglio,  halverwege Latina en Nettuna ten zuiden van Rome. De wijngaarden liggen op de antieke stad Satricum. Extra leuk voor de Nederlandse klanten omdat de Universiteit van Amsterdam het archeologische onderzoek leidt. Het wijnhuis heeft ondertussen al een hectare opgeofferd aan de opgravingen. Jammer van de wijn, maar patron Antonio Santarelli draagt graag bij aan het toegankelijk maken van het erfgoed. De  wijnranken hebben plaats gemaakt voor tomben van de Volcsi die hier ooit leefden. Binnenkort wordt een museum geopend, gewijd aan Satricum.

Cieli

Van 26 juni tot en met 3 juli exposeert Pieter Walraven onder de titel  ‘Cieli’ schilderijen, tekeningen en objecten in place2be Levantkade 87 op het KNSM-eiland in Amsterdam. De werken bevatten woorden uit Matteus 6:9, bekend als het Onze Vader: Cieli (hemel), Nome (naam) en Terra (aarde). De woorden Cieli en Terra zijn gecombineerd met figuratieve elementen als de blauwe hemel en lucht en okerkleurige aarde. Dat weekt ze in eerste instantie los van hun religieuze betekenis, ze lijken te verwijzen naar de natuur. Het woord Nome, het element van de boot, het gebruik van transparante materialen of zwart-witte kleuren geeft de woorden juist weer hun mythische en religieuze betekenis terug. De kunstenaar benadrukt  de meerduidigheid van woord en beeld. Kijk voor meer informatie op www.pieterwalraven.eu.

Gekleurd nieuws

Twee nieuwsberichten in Nederlandse kwaliteitsmedia. “Dat Frankrijk streng controleert op de kwaliteit van wijn, bewijst de inbeslagname gisteren van een partij die ten onrechte het keurmerk AC op het etiket had staan.” Het andere bericht verschijnt een half jaar later. “Veel wijn in Italië voldoet niet aan de kwaliteitsnormen. Wijnproducenten weten die handig te omzeilen. Dat bewijst de in beslag genomen partij flessen die onterecht het keurmerk DOC op het etiket had staan.” Dezelfde feiten, maar de duiding geeft nogal wat kleuring. Want wat blijft hangen? In Frankrijk heeft men een goed controlesysteem en in Italië rotzooit men maar wat aan.
Op de foto: wijnranken bij Pozzuoli (Quarto), kwaliteit gegarandeerd.

Talent voor evenement

Hoe voorzie je in tien minuten honderdduizenden gelovigen op het Sint-Pietersplein van een hostie? De Rooms-Katholieke Kerk draait er haar hand niet voor om. In Rome sta je elke keer weer versteld van het talent van kerk en gemeente om grote evenementen in goede banen te leiden. Op 21 april werd de ‘verjaardag’ van de stad Rome gevierd, meteen gevolgd door Via Crucis met de paus bij het Colosseum op Goede Vrijdag, daarna Pasen, op dinsdag het staatsbezoek van Sarkozy, nog wat demonstraties, culminerend op 1 mei in een concert voor 700.000 jongeren én de zaligverklaring van Paus Johannes Paulus II op het Sint-Pietersplein met meer dan een miljoen pelgrims. Het geheim bij grote evenementen: niet alleen strak organiseren, maar vooral durven improviseren. En de distributie van 1,5 miljoen flesjes Acqua Santa di Roma.

De lezeres

Ze is de Roemeense hulp van Angelo, onze overbuurman van 94. Elke donderdag komt ze langs en helpt hem met het huishouden. Ze doen samen boodschappen, daarna koken en eten ze hun middagmaal. Na het eten rust ze bij het open raam met een boek en een sigaret. Bijna een schilderij, met haar hand die over de rand, buiten het kader reikt. Het beeld doet me denken aan de monumentale vrouwen van Anselm Feuerbach. Deze Duitse 19e eeuwse schilder zag in Trastevere een meisje, leunend uit haar raam en vroeg haar voor hem te poseren. Zijn modellen vereeuwigde hij in monumentale schilderingen van mythische vrouwen zoals Iphigenia.

Naast elkaar

Wij in de noordelijke landen zijn gereserveerd en houden ook lichamelijk afstand. Nederlanders die in Italië naar zee gaan, zoeken het liefst een stil strand. Makkelijk is dat niet, want op de meeste stranden staan de stoelen keurig naast elkaar in het gelid. Dit heeft niet altijd met ruimtegebrek te maken. Als je naar de bioscoop gaat en er zijn 10 mensen in de zaal, zet de kaartverkoper die naast elkaar op twee rijtjes. Soms mag je zelf je plaats kiezen. Als we binnenkomen, is de zaal nog helemaal leeg. Degene die na ons binnenkomt, ploft gezellig op de stoel naast ons.

Barbaren

De Aureliaanse muur werd in de 3e eeuw gebouwd om de stad tegen de invallen van de barbaren te beschermen. De muur, die 19 km langs is, staat er nog steeds. In Rome is altijd de vraag of je binnen of buiten de muur woont. Op of in de muur wonen kan ook. Soms zijn er zelfs hele villa’s met tuinen op de muur te zien. Heel speciaal is deze garage, tussen de archeologische resten wordt monter gesleuteld aan kapotte auto’s.